Sjónrænt skipulag felst í því að nota myndir, tákn, liti eða texta til að gera tíma, verkefni og daglega rútínu sýnilega og áþreifanlega. Í stað þess að treysta eingöngu á heyrnræn fyrirmæli eða vinnsluminni veitir sjónrænt form stöðuga yfirsýn yfir það sem er fram undan, hvað á að gera næst og hvenær verki lýkur. Þetta dregur úr óvissu og kvíða, auðveldar verkefnaskipti og eykur sjálfstæði einstaklinga í daglegu lífi, hvort heldur er á heimilinu, í skóla eða á vinnustað.
Lágtæknilausnir eða smáforrit?
Þegar kemur að vali á sjónrænu skipulagi má velja á milli hefðbundinna pappírs- og táknspjalda (lágtækni) eða stafrænna forrita (hátækni). Báðar leiðir hafa sína kosti og galla.
Lágtæknilausnir (pappírsspjöld, myndir og töflur)
- Kostir: Eru stöðugt sýnileg í umhverfinu (t.d. á vegg eða ísskápi) án þess að krefjast rafhlöðu, nettengingar eða tæknikunnáttu. Þeim fylgir ekki stafrænt áreiti eða truflanir.
- Gallar: Tekur tíma að prenta, klippa, plasta og setja franskan rennilás á spjöld. Erfiðara er að breyta skipulaginu á ferðinni og spjöld geta týnst eða skemmst.
Smáforrit (spjaldtölvur og snjallsímar)
- Kostir: Sveigjanleg og auðvelt að breyta dagskránni hvar sem er. Hægt er að bæta við eigin myndum, hljóðupptökum og innbyggðum tímamælum sem sýna hve langur tími er eftir.
- Gallar: Skjárinn getur freistað notenda til að fara í leiki eða annað efni. Forrit krefjast hleðslu á tækjum og geta verið háð stýrikerfum og tungumálum.
Dæmi um smáforrit
Hér eru þrjú ólík forrit sem henta vel til sjónrænnar skipulagningar:
- Vigdís: Íslenskt forrit með íslensku tali og viðmóti, sérstaklega hannað fyrir þá sem þurfa einfalt, áreitislítið og aðgengilegt skipulag. Nánari lýsing á smáforritinu Vigdís
- Choiceworks: Fjölhæft forrit sem skiptist í dagskrá, biðborð með innbyggðum tímamæli og tilfinningakvarða. Nánari lýsing á Choiceworks.
- Visual Schedule Daily Routine: Forrit sem hentar sérstaklega vel til að brjóta daglega rútínu niður í skref-fyrir-skref myndir með áminningum. Nánari lýsing á Visual Schedule Daily Routine.
Hvernig á að hefja notkun?
- Greinið aðstæður: Metið hvort notandinn hafi meira gagn af lágtæknilausn á spjaldi eða stafrænni lausn.
- Setjið skýr mörk á spjaldtölvum: Notið stillingar eins og „Afmarkaður aðgangur“ (Guided Access) í iPad til að læsa tækinu við forritið á meðan á notkun stendur.
- Byrjið á afmörkuðum tíma: Veljið eina rútínu, til dæmis morgun- eða háttatíma, og æfið hana vel áður en allt skipulag dagsins er fært yfir.