Hvað er raddbanki?
Raddbanki er tækni sem gerir fólki kleift að búa til stafræna eftirlíkingu af eigin röddu. Með því að taka upp raddprufur er hægt að smíða tölvugerða rödd sem hljómar eins og viðkomandi einstaklingur. Þessi rödd er síðan notuð í sérstökum tjáskiptatölvum.
Fyrir hverja eru raddbankar?
Raddbankar nýtast þeim sem eiga á hættu að missa getuna til að tala, til dæmis vegna sjúkdóma eins og ALS, Parkinson eða aðra taugahrörnunarsjúkdóma. Markmiðið er að fólk geti haldið áfram að nota sína eigin persónulegu rödd til að tjá sig í stað þess að nota ókunnuga tölvurödd.
Hver er staðan á Íslandi?
Hingað til hefur mest verið unnið með enskar raddir, en mikil vinna stendur yfir við að gera raddbanka aðgengilega á íslensku:
- Tæknilegar lausnir: Hægt er að nota erlendar lausnir eins og ElevenLabs til að klóna raddir, en þróun íslenskra talgervla hjá stofnunum eins og Háskólanum í Reykjavík lofar góðu fyrir framtíðina.
- Styrktarsjóðurinn Röddin mín: Sjóðurinn var stofnaður til að styðja við þetta mikilvæga málefni og efla tækni sem gerir fólki kleift að varðveita röddina sína.
- Framtíðin: Með aukinni máltækni verður vonandi fljótlega hægt að bjóða íslenskum notendum upp á einfalt og gott ferli við að klóna sína rödd á okkar eigin tungumáli. Þegar sú tækni verður aðgengileg á íslensku geta þeir sem vilja láta gott af sér leiða einnig gerst raddgjafar og „lánað“ sína rödd svo aðrir eigi kost á eðlilegu tali.
Hvernig fer þetta fram?
- Upptaka: Einstaklingur les upp setningar í hljóðnema á meðan hann hefur enn skýra rödd.
- Vinnsla: Hugbúnaður (gervigreind) greinir hljóðin og smíðar stafræna raddgerð.
- Notkun: Röddin er sett upp í tölvu eða spjaldtölvu. Þegar notandinn skrifar texta, „les“ tækið hann upp með hans eigin röddu.
Hvernig nálgast maður raddbanka?
Á Íslandi er best að byrja á því að leita ráðgjafar hjá talmeinafræðingum sem starfa innan taugaendurhæfingar. Einnig er hægt að fá ráðgjöf frá TMF um stöðu mála og hvernig best sé að bera sig að. Vegna þess hve tæknin þróast hratt er gott að fylgjast vel með nýjungum.