Margir kennarar og foreldrar velta þessu fyrir sér. Ef herbergi eða skólastofa er vandlega merkt með myndum, er þá verið að vinna með tjáskiptaleið? Svarið er NEI. Það er grundvallarmunur á sjónrænu skipulagi og stuðningi annars vegar og notkun lágtækni tjáskiptalausna hins vegar.
Þótt báðar aðferðirnar notist við myndir og tákn, þá þjóna þær ólíkum tilgangi í daglega lífinu.
Hvað er sjónrænt skipulag og stuðningur? Sjónrænt skipulag hjálpar einstaklingnum að skilja umhverfi sitt og átta sig á tímanum. Í þessu tilfelli berast upplýsingarnar frá umhverfinu til einstaklingsins. Þetta tengist móttöku upplýsinga og styður við málskilning.
- Dæmi: Dagskrá dagsins á töflu, sjónrænir tímamælar (Time Timer), myndir á skúffum sem sýna hvar hlutir eiga að vera, eða merki á hurð sem sýnir að þar sé salerni.
- Markmið: Að auka fyrirsjáanleika, draga úr kvíða og auðvelda flutning á milli verkefna. Sjónrænt skipulag eitt og sér gefur einstaklingnum hins vegar ekki færi á að svara eða tjá sig á móti.
Hvað eru lágtækni tjáskiptalausnir? Tjáskiptalausnir eru hluti af tjáskiptatækni, stundum nefnt Fjölbreyttar og styðjandi tjáskiptaleiðir. Þær gefa einstaklingnum eigin rödd. Hér berast upplýsingarnar frá einstaklingnum til umhverfisins. Þetta snýr því að máltjáningu, þ.e. að tjá sinn vilja, hugsanir og skoðanir.
- Dæmi: Tjáskiptabækur, tjáskiptaspjöld og PECS-kerfið, sem öll byggja á því að einstaklingurinn bendir á eða afhendir myndir til að tjá sig.
- Markmið: Að gefa einstaklingnum virka leið til að tjá eigin hugsanir, tilfinningar, þarfir og óskir. Með tjáskiptalausn getur fólk tekið þátt í samræðum, neitað, beðið um hluti, spurt spurninga og sagt frá líðan sinni.
Af hverju skiptir máli að rugla þessu ekki saman? Algengur misskilningur er að einstaklingur sé talinn vera með fullnægjandi tjáskiptaleið bara vegna þess að umhverfið hans er myndrænt og skipulagt.
Ef við bjóðum aðeins upp á sjónrænt skipulag, erum við eingöngu að segja einstaklingnum hvað hann á að gera, án þess að gefa honum tækifæri á að segja okkur hvað hann vill. Til þess að tryggja fulla þátttöku og tjáningarfrelsi þarf einstaklingurinn að hafa aðgang að persónulegri tjáskiptalausn sem hann stýrir sjálfur.
Í stuttu máli: Sjónrænt skipulag hjálpar mér að skilja umhverfið mitt. Tjáskiptalausn gerir mér kleift að segja það sem mér býr í brjósti. Bæði kerfin eru gríðarlega mikilvæg en þau verða að vinna saman.
Til þess að búa til bæði sjónrænt skipulag og lágtækni tjáskiptalausnir þarf gott myndrænt efni. Við mælum með að kynna sér greinar hér á síðunni um mismunandi Mynda- og táknabanka sem nýtast vel við gerð þessara lausna.